“`html
امکان تشخیص زودهنگام سرطان با نانوحسگرهای هوشمند فراهم شد
محققان دانشگاه موناش استرالیا در حال توسعه نسل جدیدی از حسگرهای زیستی هستند که میتواند سرطان را پیش از بروز هرگونه علامت بالینی شناسایی کند. این فناوری نوظهور با تکیه بر نانومواد پیشرفته، امکان تشخیص نشانگرهای ژنتیکی سرطان را تنها با یک آزمایش خون ساده فراهم میکند.
دانشگاه موناش و شبکه درمانی موناش هلث با دریافت کمکهزینه پژوهشی ۱۰۰ هزار دلاری از بنیاد «لاو یور سیستر»، پروژهای را کلید زدهاند که هدف آن طراحی یک حسگر زیستی مبتنی بر گرافن اکسید است. این حسگر با تمرکز بر شناسایی DNA توموری در گردش خون (ctDNA)، میتواند ردپای سرطان را در مراحل بسیار ابتدایی بیماری آشکار سازد.
این طرح که با نام GO-ctDNA شناخته میشود، نتیجه همکاری گسترده میان متخصصان حوزههای پزشکی سرطان، مهندسی، نانوفناوری، زیستشناسی مولکولی و زیرساختهای پژوهشی ملی استرالیاست. چنین همافزایی علمی، پیوندی عملی میان نیازهای درمانی و توانمندیهای فناوریهای پیشرفته ایجاد کرده است.
دکتر گو یاو هو، رئیس آزمایشگاه ایمنیشناسی سرطان در موناش هلث، معتقد است این پروژه نمونهای کمسابقه از همگرایی علوم پایه و پزشکی بالینی است. به گفته او، در صورت دستیابی به نتایج مطلوب، این حسگر زیستی قادر خواهد بود جهشهای ژنتیکی مرتبط با سرطان را با دقتی بسیار بالا و از طریق روشی غیرتهاجمی شناسایی کند؛ آن هم در زمانی که هنوز هیچ نشانه ظاهری از بیماری بروز نکرده است.
تمرکز اصلی تیم پژوهشی بر ساخت حسگری کوچک، قابلحمل و مقرونبهصرفه است که بتواند حتی مقادیر بسیار اندک DNA منشأگرفته از سلولهای سرطانی را در نمونههای خون یا ادرار تشخیص دهد. این سامانه در صورت شناسایی جهشهای هدف، سیگنال نوری قابل اندازهگیری تولید میکند که مبنای تشخیص خواهد بود.
در طراحی این حسگر، سطح گرافن اکسید بهصورت هدفمند اصلاح میشود تا رشتههای کوتاه DNA بهعنوان گیرندههای مولکولی به آن متصل شوند. زمانی که این گیرندهها با DNA سرطانی مواجه میشوند، واکنشی رخ میدهد که به تابش نور منجر میشود. ویژگیهایی مانند سطح فعال بالا، خواص نوری ویژه و سازگاری زیستی مناسب، گرافن اکسید را به بستری ایدهآل برای چنین کاربردی تبدیل کرده است.
پژوهشگران برای افزایش دقت و کارایی این فناوری، از تجهیزات پیشرفته سینکروترونی و روشهای دقیق نانوساخت استفاده خواهند کرد. این ابزارها امکان بررسی تعامل حسگر با نمونههای زیستی واقعی و بهینهسازی عملکرد آن را فراهم میسازند؛ مرحلهای حیاتی پیش از ورود فناوری به فازهای بالینی.
هدف نهایی این پروژه تنها توسعه یک ابزار آزمایشگاهی نیست. محققان چشمانداز خود را فراتر بردهاند و امیدوارند این حسگرها در آینده به ابزارهایی قابل استفاده در مراکز درمانی سرپایی یا حتی مناطق کمبرخوردار تبدیل شوند. چنین فناوریای میتواند به پزشکان کمک کند روند پاسخ بیماران به درمان را بهصورت مستمر پایش کرده و عود احتمالی سرطان را در نخستین مراحل شناسایی کنند.
این دستاورد بالقوه میتواند مسیر تشخیص و درمان سرطان را بهسوی مراقبتهای شخصیسازیشده، سریعتر و کمهزینهتر سوق دهد و نمونهای روشن از نقش نانوفناوری در حل پیچیدهترین چالشهای پزشکی عصر حاضر باشد.
“`
